Die betekenis van “sit aan die regterhand van die Vader”
Prof. G.D.S. Smit
Inleiding
Daar is ‘n gevaar dat die leer oor die hemelvaart van Christus in die prediking van die kerk as ‘n eindpunt beskou word: die opstanding is gevier, die verhaal oor die hemelvaart word vertel, en nou is Christus weg tot die wederkoms. Die hemelvaart is egter nie ‘n afskeid nie, maar ‘n troonsbestyging. Dit is die oomblik waarop die verheerlikte Middelaar die posisie inneem wat Hom van ewigheid af toekom, en vanwaar Hy aktief as Koning en met volmag vabn die Vader regeer oor alle dinge. Die klassieke belydenis is dat Hy sit aan die regterhand van die Vader, en dit verdien meer aandag as wat dit in die hedendaagse kerklike nadenke ontvang.
Die Skriftuurlike grondslag
Die troonbestyging is ‘n verwagting wat dwarsdeur die Bybel beskryf word. Een van die bekendste is Psalm 110:1: “Die HERE het tot my Here gespreek: Sit aan my regterhand, totdat Ek u vyande maak ‘n voetbank vir u voete.” Hierdie Psalm word meer dikwels in die Nuwe Testament aangehaal as enige ander Ou-Testamentiese teks, en die rede is voor die hand liggend: dit wys dat die verwagting van die troonbestyging van die Messias reeds lank voor sy koms al in die Ou Testament bestaan het. Met sy koms is die Seun van God, in sy menslike natuur, verhef tot die hoogste plek van gesag in die skepping.
Paulus skryf in Efesiërs 1:20-22 dat God Christus opgewek het en laat sit het “aan sy regterhand in die hemele, bo alle owerheid en mag en krag en heerskappy en elke naam wat genoem word, nie alleen in hierdie wêreld nie, maar ook in die toekomstige.” Die Griekse teks gebruik die woord ‘bedeling’ of ‘eeu’ en nie ‘wêreld’, soos die 1953-vertaling dit vertaal nie. Die troonbestyging is hier uitdruklik kosmies van aard: dit is nie ‘n beperkte of voorlopige gesag nie, maar ‘n heerskappy wat alle gesag, oor alle tye, omvat. Die Hebreërbrief bou hierop voort deur die hemelvaart te verbind met die Hoëpriesterlike werk van Christus: “nadat Hy een slagoffer vir die sondes gebring het, (het Hy) vir altyd gaan sit aan die regterhand van God…” (Heb. 10:12). Die sit aan die regterhand staan hier in kontras met die staande houding van die Levitiese priesters in die destydse tempeldiens, wat dag na dag dieselfde offers gebring het in ‘n staande posisie. Christus sit, omdat sy offer volkome was en sy werk as Hoëpriester voltooi is.
Die betekenis van “sit aan die regterhand van die Vader”
Om te sit aan die regterhand van die Vader is nie ‘n aanduiding van plek nie, maar is ‘n uitdrukking van gesag en rangorde. In die antieke wêreld was die regterhand van ‘n koning die ereposisie by uitnemendheid, die plek van die medewerker van die koning, wat deel het aan die koninklike mag. So ook met die hemelvaart: Christus deel as Middelaar volledig in die regerende mag van die Vader.
Hieruit volg drie implikasies wat vir die kerk van belang is.
Eerstens, Christus regeer aktief oor alle dinge. Die hemelvaart is nie die einde van Christus se werk nie. Psalm 110 beklemtoon die voortgaande onderwerping van die vyande, en Paulus sluit hierby aan in 1 Korinthiërs 15:25: “Want Hy moet as koning heers totdat Hy al sy vyande onder sy voete gestel het.” Dit beteken dat die geskiedenis nie aan die toeval oorgelaat is nie. Die kerk bely in die Heidelbergse Kategismus (Sondag 19, Vraag 50) dat Christus sy gawes aan die kerk uitstort, ons teen alle vyande beskerm, en alle dinge bestuur tot ons saligheid. Die hemelvaart is dus nie ‘n passiewe heerskappy nie.
Tweedens, die hemelvaart bepaal die kerk se houding teenoor wêreldse magte. As Christus aan die regterhand van die Vader sit, bo elke owerheid en mag en krag en heerskappy, dan is geen wêreldse gesag absoluut nie. Die implikasies hiervan is geweldig groot. Owerhede, ideologieë, ekonomiese stelsels en kulturele norme moet almal voor die gesag van die verheerlikte Christus buig. Die kerk wat werklik glo dat Christus aan die regterhand van die Vader regeer, kan nooit kritiekloos onderdanig wees aan enige wêreldse orde nie, want ons bely dat die ware Koning reeds op die troon sit en anders as aardes magte, regeer Hy vir ewig.
Derdens, die hemelvaart bied grond vir ons gebed. Die Skrif koppel die hemelvaart aan die Hoëpriesterlike voorbidding van Christus (Rom. 8:34). Christus sit nie net as Koning aan God se regterhand nie, maar ook as Priester, en hierdie twee ampte is onskeibaar. Elke gebed wat die kerk bid, gaan deur die Middelaar wat vir ons pleit, aangesien Hy self die menslike natuur deel (Heb. 4:15). Ons bid dus nie in die lug nie, maar tot ‘n Heiland wat by die Vader pleit.
Die eskatologiese betekenis van die hemelvaart
Die hemelvaart is wesenlik eskatologies van aard. Dit dui op ‘n tydperk, naamlik die tyd tussen die hemelvaart en die wederkoms, waartydens Christus regeer totdat sy vyande totaal onderwerp is. Hierdie “totdat” beteken nie dat sy heerskappy ophou by die wederkoms nie; dit beteken dat die wederkoms die voleinding is van ‘n proses wat reeds by die hemelvaart begin het. Die kerk leef dus in die periode van die “laaste dae” – dit is die tyd van Christus se hemelvaart tot sy wederkoms. Die kerk hoef egter nie te wag vir ‘n toekomstige aardse koninkryk sodat Christus kan begin regeer nie; Hy regeer nou reeds, vanuit die hemel aan die regterhand van die Vader. Die sendingwerk van die kerk is dus die uitbreiding van sy heerskappy wat reeds gevestig is, nie die vestiging van ‘n nuwe een nie.
Samevatting
Die hemelvaart roep die kerk dus nie tot passiewe afwagting tot die wederkoms nie. Dit beteken prakties dat die gelowige sy/haar lewe nie inrig vanuit vrees vir wêreldse magte of onsekerheid oor die toekoms nie, maar rondom die vaste werklikheid dat die Koning op die troon sit. In die praktyk vra dit dat ons ons onderwerp aan sy Woord, en ons lojaliteit nie verkoop aan valse ideologieë nie, en ons gebede met vrymoedigheid rig tot Hom wat werklik hoor en intree. In die gemeente beteken dit dat prediking, dissipelskap en sending nie gebou moet word op menslike strategieë nie, maar op die sekerheid van sy heerskappy. En in persoonlike geloof beteken dit dat ons met volharding leef, ook te midde van lyding en onsekerheid, omdat ons weet dat niks buite sy koninklike regering val nie. Die hemelvaart plaas die kerk met albei voete op die aarde, maar met die oë gerig op die troon.
Jy trek soggens aan sonder om daaroor te dink. Tog sê jou klere reeds iets oor jou voor jy ’n woord kan praat.
Die AP Akademie bied die volgende Kortkursus aan: 
Die afgelope jare, en veral sedert Covid, het ’n nuwe vorm van “Bybellees” posgevat – op selfone. Kort video’s, vinnige aanhalings en treffende Bybelverse word daagliks gedeel op sosiale media. Sommige is baie goed en aanvaarbaar, maar ‘n mens is dikwels verstom oor die vlakheid van die teologie in ander, wat soms met groot oortuiging en min konteks aangebied word. Hierdie verskynsel, wat ek “TikTok-teologie” wil noem, is ’n moderne hermeneutiese uitdaging. Aan die een kant kan mens dankbaar wees dat die Bybel wel aangehaal word, maar hóé dit aangehaal word, los van die konteks en watter verstaan daaraan gegee word, plaas ‘n groot vraagteken oor Skrifgesag. Om ’n teks buite konteks te lees, was nog altyd ’n vorm van inlees en nie uitleg nie, ongeag die vernuf om mense se aandag te trek.
Vryheid is ’n woord wat maklik gebruik word, maar selde konsekwent deurdink word. In politieke en ekonomiese gesprekke word vryheid dikwels gereduseer tot stemreg of gelykheid voor die grondwet. Tog wys die geskiedenis, en die Bybel nog meer, dat ware vryheid onlosmaaklik verbind is aan verantwoordelikheid, selfstandigheid en orde. Waar hierdie dinge verdwyn, volg afhanklikheid, en waar afhanklikheid wortelskiet, verdwyn ‘n mens se vryheid.
Een van die mees populêre aannames in ons tyd is dat geloof iets persoonliks is wat jy op jou eie kan uitleef. Jy kan glo sonder om deel te wees van ‘n kerk. Jy kan geestelik groei sonder die las om op ‘n Sondag vroeg op te staan. Dit is ‘n onbybelse idee.
Armoede is so oud soos die mensdom self, maar dit bly ’n brandpunt in elke tyd en samelewing. Jesus het gesê ons sal die armes altyd by ons hê (Matt. 26:11). Ten spyte hiervan, het elke tyd en elke geslag ‘n verantwoordelikheid om dié wat minderbevoorreg is, te help. Dit is in besonder die roeping van die kerk, wat die barmhartigheid wat Christus aan ons bewys het, ook aan ander moet wys.
Die herdenking van die 1700ste jaar sedert die Konsilie van Nicéa (325 n.C.), het vanjaar verskeie geleenthede gebied om die kern van die Christelike geloof weer te oordink en te bely.
Wanneer Christene sê dat “Jesus die Christus” is, maak hulle ’n openbare, politieke verklaring. Hulle maak ‘n verklaring wat die magstrukture van die wêreld direk uitdaag. Die evangelie is nié ’n a-politiese boodskap nie. As ons sê dat alle gesag aan Christus onderwerp is, sê ons indirek dat alle aardse magte aan Hom onderwerp is. Dit beteken dat géén aardse mag vir altyd sal hou nie en dat alle regerings sal verbygaan. Dit is dus ’n politieke aankondiging wat alle aardse gesag onder Christus se heerskappy plaas. 
Vandag is 31 Oktober. Op dié dag in 1517, het Martin Luther die 95 stellinge teen die kerkdeur in Wittenberg vasgespyker. Dit het die reformasie begin.
Ons herdenk hierdie week die Protestantse kerkhervorming wat amptelik begin het op 31 Oktober 1517 toe Martin Luther die 95 stellinge teen die Roomse dwaalleer teen die Wittenberg kerkdeure vasgespyker het.
Soms kom daar vreemde uitsprake in ons tyd voor, byvoorbeeld die bewering dat “Amen” nie ‘n Bybelse woord is nie en sou verwys na die 
In ons tyd word die Bybel en evangelie dikwels behandel asof dit ’n gewone verbruiksartikel of handelsproduk is. Die Here Jesus leer self dat die arbeider sy loon werd is (Lukas 10:7). Daarom kan daar nie fout gevind word met die gebruik dat ‘n leraar deur ‘n gemeente getrakteer word om die Woord van die Here te bedien in ruil vir versorging nie, of dat die Bybel verkoop word in ruil vir die instandhouding van die diens nie. Dit neem egter nooit die verantwoordelikheid van die kerk weg om soos ‘n profeet van ouds die Woord van God te bedien en uit te deel sonder voordeel of vrees nie.
Ons vier vandag die 150ste herdenking sedert die stigting van die Genootskap van Regte Afrikaners (GRA). Dis is ‘n besondere geleentheid aangesien dit ook saamval met die eeufeesviering van Afrikaans as amptelike taal.
In ‘n 
In ’n wêreld waar geloofsoortuigings al hoe meer benader word asof dit afhang van die mening van die meerderheid, is dit noodsaaklik om as Christene duidelik te formuleer waarom geloof in die letterlike bestaan van die hemel ’n fundamentele waarheid in die Bybelse leer is. Die Bybel bied ’n perspektief op die hemel as ’n werklike plek, wat voorberei word deur Christus self, waar gelowiges in ewige gemeenskap met God sal verkeer. Hierdie waarheid is nie opsioneel vir die geloof nie, want dit anker die eskatologiese verwagting, morele lewe, en troos van die kerk deur die eeue heen in die belydenis van wat die Bybel daaroor leer.
Die leer van die wegraping soos dit in baie populêre charismatiese- en dispensasionele kringe verstaan word, naamlik dat Christus geheimsinnig kom om die gelowiges van die aarde weg te neem (weg te raap) voor of tydens ’n toekomstige groot verdrukking, is nie ’n suiwer Bybelse of gereformeerde beskouing nie. Dit berus eerder op ’n spesifieke eskatologiese raamwerk wat eers in die 19de eeu na vore gekom het deur John Nelson Darby en later populêr geword het deur die Scofield Reference Bible.
Die geskiedenis van Europa is verweef met die geskiedenis van die Christelike kerk. Hier het die geloof wortel geskiet, die hervorming plaasgevind, die Bybel is hier in verskillende Europese tale vertaal, kerke is gestig, en teologiese tradisies is gevorm. Europa se geskiedenis het die wêreld se denke tot vandag toe beïnvloed. Tog het die kerk se invloed op dié kontinent dramaties verander. Europa was die bakermat van die Christelike geloof en het nou ‘n sendingveld geword.
Ons leef in ’n tyd waarin Bybelse gebruike en kerklike tradisies dikwels bevraagteken word. Een van hierdie vraagtekens handel oor die doop van kinders. Dit is ‘n vraag wat sedert die beginjare van die Christelike kerk gevra word en wat dikwels in ons tyd herhaal word wanneer mense vra: Moet ‘n persoon nie eers tot geloof kom voordat hulle gedoop word nie?